Innowacja w Polsce: Jak zarżnąć kurę znoszącą złote jaja? Sprawa lnianych opatrunków z Wrocławia

Pięć lat temu na naszym forum zamieściłem news: Opatrunki z lnu modyfikowanego - wrocławski wynalazek. Przywołuję go, aby zgodnie z zasadą programu "Ciąg dalszy nastąpił" pokazać dalsze losy projektu komercjalizacji wynalazku:

Cytat

Coś się w Polsce zaczyna zmieniać.

Poznałem pana prof. Jana Szopę-Skórkowskiego - szefa Zakładu Biochemii Genetycznej z Uniwersytetu Wrocławskiego na konferencji naukowej dotyczącej GMO we Wrocławiu.

Usłyszałem tam po raz pierwszy (z ust samego pomysłodawcy) o opatrunkach produkowanych z lnu zmodyfikowanego genetycznie. Projekt - realizowany już od lat - dotarł nareszcie do punktu w którym możemy mówić o dużym sukcesie. Opatrunki już od dawna doświadczalnie stosowane w leczeniu skomplikowanych ran przynoszą niewiarygodne rezultaty. Mimo doniosłości tego odkrycia wiedza o tym w samym tylko polskim społeczeństwie była wciąż praktycznie zerowa, a projekt napotykał u nas na przeszkody prawne i przede wszystkim finansowe. Tysiące takich pomysłów, a nawet czasem po prostu idei szybko wyparowuje co roku z Polski* np. do USA, gdzie pieniądze znajdują się zarówno z pieniędzy państwowych jak i prywatnych. Innowacja to (także) biznes... Wielu polskich polityków i samorządowców o tym zapomina.

I wreszcie stało się: opatrunki otrzymały certyfikat produktów medycznych, co oznacza, że wreszcie mogą być refundowane przez NFZ, szeroko rozpowszechniane. Przy odrobinie szczęścia uda się przytrzeć nosa wielkim koncernom i wyjść w świat z rewelacyjnym i stosunkowo tanim wynalazkiem. W tym momencie wielu polskich naukowców sprzedałoby opatentowany produkt komuś za granicą, kto z ogromnym zyskiem wdrożył by go do szerokiej produkcji. Ale wrocławianie idą za ciosem i chcą sami zainwestować w fabrykę. Pomoże w tym samorząd, któremu zależy by na Dolnym Śląsku przybyło nowych miejsc pracy. To się nazywa współczesny patriotyzm. Trzymam dalej kciuki.

Źródła z Gazety Wyborczej:

• Mechanizm działania opatrunków: Len z wrocławskiego laboratorium działa jak antybiotyk
• Program rządowego wsparcia dla pomysłu (2009): Ministerstwo wspiera cudowne plastry z lnu

*) Na przykład sprawa sprzed kilku lat: kwestia leku hamującego Alzheimera - kolostryniny - pomysł badaczy z wrocławskiego PAN-u, który z braku środków został sprzedany do Wielkiej Brytanii koncernowi ReGen Therapeutics Plc.

Czy produkt jest już dostępny w sklepach i aptekach? Bynajmniej. Po pięciu latach sprawy mają się znacznie gorzej. Sprawy wyhamowały ostro w roku 2013 z przyczyn wręcz absurdalnych!

Zła wola urzędnika? Zabójcza kontrola Urzędu Skarbowego? A może opieszałość w tworzeniu prawa? Nic z tych rzeczy...

Aby przejść do etapu wdrożenia i komercjalizacji lnianych wynalazków medycznych potrzebny był inwestor. I znalazł się: firma Lenpharma sp. z o.o., utworzona po to, by zająć się dalszymi badaniami nad leczniczym lnem. Projekt badawczy otrzymał dofinansowanie na 3 lata z Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) w wysokości 80%, pozostałe środki miała zainwestować rzeczona firma. W zamian od razu została właścicielem patentu i całego sprzętu laboratoryjnego, łącznie z maszynami (np. krosnami do tkania lnu). Jednak w połowie zaplanowanych badań finansowanie wstrzymano. Prawnicy Lenpharmy zaczęli mieć wątpliwości co do legalności wykorzystania w ewentualnej produkcji lnu modyfikowanego genetycznie (GMO), choć żadne przepisy tego ówcześnie nie regulowały. Nawet słynna Ustawa o nasiennictwie regulująca częściowo wykorzystanie produktów GMO w żaden sposób nie miała zastosowania do badań profesora. Firma zaczęła rakiem wycofywać się z planowanej produkcji, a blisko trzy miliony państwowego dofinansowania zmarnowano.

Oczywiście prawodawcy nie byliby sobą, gdyby nie dolali oliwy do ognia. Rząd, trzymając się zasady "stop przedsiębiorcom w Polsce" (chociaż Ustawa dotyczyła zakazu uprawiania modyfikowanej genetycznie kukurydzy i ziemniaków) w sposób niepisany rozszerzył zakaz na wszystkie uprawy skutkiem czego nie ma aktualnie mowy o uzyskaniu zezwolenia na oprawę lnu GMO.

Dlaczego zatem zawisł w próżni skazany na sukces projekt? W sieci trudno odnaleźć jednoznaczną odpowiedź na to pytanie. Wiele wskazuje na to, że profesor Szopa-Skórkowski i jego współpracownicy postawili na złego konia i zaufali spółce, która zawiodła ich oczekiwania. Lenpharm nadal istnieje i cynicznie, można by rzec, chwali się na swojej witrynie internetowej produktami, których nie ma w sprzedaży. Czy wróci do sprawy? A może zależy jej na tym, by odsprzedać patent na inny rynek?

Czy jest tak, jak powiedział profesor w 2013 roku Gazecie Wrocławskiej, że: "Żyjemy w kraju, w którym wszystko musi się nie udać, jesteśmy w tym liderami"?

Sprawa jest wyjątkowa i nie wolno tu uogólniać, ale jest bez wątpienia przestrogą dla wynalazców. Zaufanie jest jednym z fundamentów biznesu. Samo odkrycie wynalazku, uzyskanie patentu oraz zdobycie inwestora to jeszcze nie recepta na rynkowy sukces. Ważne, by przy podpisywaniu wiążących umów uzbroić się w parasol ochronny, np. w postaci kancelarii prawnej, agencji pozarządowej, klastra naukowego. Bezcenne jest doświadczenie w biznesie i przemyśle, którego brakuje jeszcze wielu polskim firmom.

Profesor Szopa-Skórkowski stwierdził w liście do MedFor.me, że w związku z powyższym jego ekipa przygotowała i opatentowała dwa nowe wynalazki: technologię epigenetycznej modyfikacji lnu (by tworzyć rośliny trzeciej generacji ze stabilnymi zmianami podobnymi do GMO) i dwa aktywatory na bazie lnu, które wspomagają leczenie chronicznych ran i mogą być stosowane z dowolnym nośnikiem np. bawełną lub zwykłym lnem.

"Zarówno nowe rośliny jak i preparaty nie podpadają pod regulacje GMO, czyli czekamy na poważnego inwestora, który nie zmarnuje naszych nowych patentów." - napisał nam profesor.

MedFor.me życzy ekipie z Uniwersytetu Wrocławskiego kolejnych wynalazków i patentów, a przede wszystkim wiary w to, że mimo przeciwności da się wcielić w życie każdy pomysł.

Mateusz Malik, lekarz