Jaka jest różnica pomiędzy promieniowaniem wysyłanym w obydwu metodach obrazowania? Która obarczona jest większym ryzykiem? Co tak właściwie odbiera promieniowanie w badaniu RTG?

 

W obu przypadkach wykorzystywane jest promieniowanie Roentgenowskie o naturze falii elektromagnetycznej. Początkowo do odbioru fal używano zwykłej kliszy fotograficznej (wykorzystującej azotan srebra). Obrazy nie były najlepszej jakości, po za tym była potrzebna duża dawka promieniowania aby uzyskać dobry obraz. Zaczęto więc używać wzmacniaczy chemicznych, na które padały promienie X, a te wzmacniacze przekazywały odpowiednio większą dawkę na kliszę. Obecnie wykorzystuje się technikę cyfrową - gdy na odbiornik pada fala X powoduje zmianę pola elektromagnetycznego. Wszystkie odchylenia od tego pola są mierzone i w zależności od wielkości tego odchylenia komputer maluje na komputerze mniej lub bardziej białą kropkę.

Rozumiem, że stosuje się ten sam rodzaj prominiowania, ale czy ryzyko powikłań jest w związku z tym takie samo?

Przy TK pacjent otrzymuje większą dawkę promieniowania, ponadto do tego badania zazwyczaj stosuje się kontrast, który może powodować (najszczęściej) powikłania pod postacią reakcji anafilaktycznej i uszkodzenie nerek.

Tomografia komputerowa to po prostu zestaw od kilku do kilkuset lamp rentgenowskich zataczających koła wokół pacjenta leżącego w tubie. Po przeciwnej stronie pierścienia który obraca się wokół chorego znajduje się zestaw detektorów. Współczesne tomografy naświetlają dawką promieni X od kilku do kilkudziesięciu razy większą od tej emitowanej podczas pojedynczego zdjęcia RTG klatki piersiowej. Dawka zależy od typu aparatu, badanej części ciała oraz tego czy badanie wykonywane jest z kontrastem czy bez i jakie fazy obejmuje. Przy badaniach z kontrastem zazwyczaj wykonuje się jedną tomografię przed podaniem kontrastu a drugą po. Czasem wykonuje się trzy takie naświetlania - jedno przed podaniem kontrastu, jedno w fazie tętniczej i jedno w fazie żylnej (tak diagnozuje się np. guzy wątroby). Największą dawkę niesie ze sobą tzw. trauma-scan czyli badanie całego ciała ofiary wypadku drogowego (ze szczególnym uwzględnieniem głowy, kręgosłupa szyjnego, klatki piersiowej, jamy brzusznej i miednicy). Czasem technik (w zależności od możliwości aparatu, oprogramowania, lokalnych standardów, życzenia lekarza radiologa) wykonuje w tym protokole nawet kilkanaście skanów całego ciała (jeden na głowę, jeden na kręgosłup szyjny, jeden na twarzoczaszkę, jeden na klp bez kontrastu, jeden na brzuch bez kontrastu, jeden na klp po podaniu kontrastu, jeden na brzuch po podaniu kontrastu, jeden na miednicę, jeden na kręgosłup piersiowy, jeden na kręgosłup ledźwiowy itd.

Największą dawką promieniowania naświetlają pacjentów badania w tzw. skopii czyli takie w których obserwujemy obraz RTG w czasie rzeczywistym na monitorze w postaci od kilku- do kilkudziesięciosekundowych sekwencji). Należą do nich badania naczyniowe (angiografia, podczas operacji chirurgii naczyniowej), urologiczne (urografia, wszelkiej maści zabiegi urologiczne), ortopedyczne (nastawianie kości), wszelkiej maści wlewy kontrastowe żołądka i jelit, koronarografia itp.